HuidaandoeningenVoetschimmel (zwemmerseczeem): symptomen, oorzaken en behandeling

Voetschimmel (zwemmerseczeem): symptomen, oorzaken en behandeling in België

Vervellende, schilferige huid op de voetzool en tussen de tenen, kenmerkend voor voetschimmel

Voetschimmel (medisch: tinea pedis) is een infectie van de huid van je voet door een schimmel. Veel mensen noemen het zwemmerseczeem. Je hebt dan losse velletjes, kleine scheurtjes en jeuk tussen je tenen, soms ook schilfers op je voetzool of aan de zijkant van je voet. Het is de meest voorkomende huidschimmelinfectie (DermNet). Gevaarlijk is voetschimmel niet, maar het is wel besmettelijk, het gaat zelden vanzelf over en het komt makkelijk terug als je de oorzaken niet aanpakt (Thuisarts).

Wat is voetschimmel?

Voetschimmel wordt veroorzaakt door dermatofyten: schimmels die leven van de hoornlaag van je huid en het goed doen in een warme, vochtige en afgesloten omgeving. De drie bekendste veroorzakers zijn Trichophyton rubrum, Trichophyton interdigitale en Epidermophyton floccosum (DermNet). De infectie begint meestal tussen de tenen. Van daaruit kan ze zich uitbreiden naar je voetzool, de zijkant van je voet en je teennagels. Door te krabben breng je de schimmel soms naar andere plekken, zoals je handen of je liezen.

De naam zwemmerseczeem klopt eigenlijk niet. Je kunt het oplopen door op blote voeten door een zwembad te lopen, maar de plekken komen door een schimmel en niet door eczeem (Thuisarts).

Artsen onderscheiden drie hoofdvormen (DermNet):

  • Tussen de tenen: de meest voorkomende vorm, vooral tussen de vierde en vijfde teen. De huid wordt week en wit, gaat schilferen en scheuren, jeukt of brandt en kan vies ruiken.
  • Mocassinvorm: droge, verdikte huid met fijne schilfers op de voetzool en langs de randen van de voet, alsof je een mocassin draagt. Deze vorm duurt vaak lang.
  • Blaasjesvorm: jeukende blaasjes, meestal aan de binnenkant van de voet of op de voetboog. Als ze openspringen, blijven er rauwe, natte plekjes en korstjes achter.

Minder vaak geeft voetschimmel natte zweertjes tussen de tenen of kleine puskopjes. Typisch is dat voetschimmel vaak ongelijk verdeeld is en soms maar één voet treft. Ontstekingen zonder infectie, zoals eczeem of psoriasis, zitten meestal op beide voeten op dezelfde plek (DermNet).

Voetschimmel, schimmelnagels of huidschimmel? Het gaat om dezelfde groep schimmels, alleen de plek verschilt. Op de huid van je voet heet het voetschimmel, in je nagels schimmelnagels (ook wel kalknagels genoemd) en elders op je lichaam huidschimmel (Thuisarts). Ze komen vaak samen voor: voetschimmel kan in je nagels komen, en schimmel die in je nagels blijft zitten kan steeds opnieuw voetschimmel geven.

Voetschimmel is besmettelijk. De schimmel zit in velletjes die van je huid loslaten en op de vloer van een zwembad, doucheruimte of sportruimte terechtkomen. Komen die velletjes op de huid van iemand anders, dan kan die ook voetschimmel krijgen (Thuisarts). Ook gedeelde handdoeken, slippers en schoenen zijn een bron.

Droge, schilferende huid op de hiel en langs de voetzool bij de mocassinvorm van voetschimmelVervellende huid op de voetzool onder de tenen bij voetschimmelScherp begrensde, rode en schilferende uitslag op de bovenkant van de voet en de tenenRode, schilferende en gescheurde huid tussen en op de tenen bij voetschimmel

Op de foto's: droge, schilferende huid op de hiel en de voetzool (mocassinvorm); een vervellende voetzool; een minder vaak geziene vorm met een scherp begrensde, rode, schilferende uitslag op de bovenkant van de voet; rode, schilferende en gescheurde huid tussen de tenen.

Hoe ziet voetschimmel eruit?

Meestal begint het met losse velletjes en kleine scheurtjes tussen je tenen. Let ook op deze kenmerken (Thuisarts, NHS):

  • plekken met velletjes op de onderkant of zijkant van je voet;
  • plekken die lichter, donkerder of roder zijn dan de huid eromheen; op een donkere huid valt roodheid minder op;
  • jeuk of een branderig gevoel;
  • gebarsten huid die soms bloedt, tussen de tenen of op de hiel;
  • blaasjes of bultjes op je voet;
  • voeten die vies ruiken;
  • dikke, gele, brokkelige teennagels: een teken dat de schimmel in je nagels zit.

Soms krijg je door voetschimmel blaasjes-eczeem op een heel andere plek: kleine jeukende blaasjes aan de zijkanten van je vingers of op de binnenkant van je handen. Dat is een reactie van je lichaam op de schimmel. Behandel je de voetschimmel, dan verdwijnen die blaasjes meestal ook (Thuisarts).

Oorzaken en risicofactoren

Schimmels zitten bij iedereen op de huid. Normaal beschermt een vetlaagje op je huid je tegen klachten. Gaat dat laagje eraf, bijvoorbeeld omdat je vaak lang doucht of in bad zit, dan kan de schimmel de huid in groeien (Thuisarts). Je raakt besmet door op blote voeten te lopen in kleedkamers, doucheruimtes of bij het zwembad, of door een handdoek te delen met iemand die voetschimmel heeft (DermNet, NHS). Mannen, tieners en jongvolwassenen krijgen het vaker, maar iedereen kan het krijgen (DermNet).

De kans is groter bij:

  • Dichte schoenen: zware werkschoenen, sportschoenen die je de hele dag draagt, rubberen laarzen of synthetische sokken waarin je voeten niet droog worden.
  • Zweetvoeten: een vochtige huid is ideaal voor schimmels.
  • Beschadigde huid: kloofjes, schaafplekken en een droge huid of eczeem laten de schimmel makkelijker binnen.
  • Diabetes, een slechte doorbloeding of lymfoedeem (DermNet).
  • Een verminderde afweer, ook door behandelingen die je afweer onderdrukken (DermNet).
  • Huisgenoten met voet- of nagelschimmel: een gedeelde badmat of gedeelde slippers houden de schimmel in huis.

Voetschimmel zegt niets over hoe schoon je bent. Ook wie zijn voeten goed verzorgt, kan het oplopen in het zwembad of de sportschool. Warme, zwetende voeten in dichte schoenen geven de schimmel daarna alle ruimte.

Klachten en mogelijke complicaties

Welke klachten je hebt, hangt af van de vorm. Tussen de tenen zie je vooral witte, weke huid, scheurtjes en een vieze geur. Op de voetzool overheersen droogte en een dikke, schilferende huid. Bij de blaasjesvorm heb je jeukende of pijnlijke blaasjes die na het openspringen nat worden. Vaak is één voet erger aangedaan dan de andere, en stop je te vroeg met behandelen, dan komen de klachten terug.

Zonder behandeling kan de schimmel naar je teennagels gaan (NHS), maar ook naar je liezen of handen. Een ander risico zit in de scheurtjes zelf: daarlangs kunnen bacteriën de huid binnendringen. Schimmel tussen je tenen is een bekende ingang voor wondroos, een bacteriële infectie van de huid. Wie voetschimmel heeft, krijgt bovendien vaker opnieuw wondroos (Thuisarts). Een rode, warme, gezwollen en pijnlijke voet of onderbeen is daarom een reden om direct te bellen (zie hieronder).

Voetschimmel of iets anders?

Niet elke schilferende of jeukende voet heeft een schimmel. Deze aandoeningen lijken er het meest op:

AandoeningVerschil met voetschimmel
Blaasjes-eczeem (dyshidrotisch eczeem)Kleine, erg jeukende blaasjes op de zijkanten van tenen en vingers, de handpalmen en de voetzolen, meestal aan beide kanten. Het schimmelonderzoek is negatief (DermNet).
Contacteczeem door schoenenEen reactie op rubber, lijm, looistoffen uit leer of kleurstoffen in je schoenen. De uitslag zit waar de schoen de huid raakt, vaak op de bovenkant van de voet en aan beide kanten (DermNet).
Psoriasis op de voetzolenScherp begrensde plekken met dikke schilfers, vaak op beide voeten. Het schimmelonderzoek is negatief (DermNet).
PutjeszolenEen bacteriële infectie: kleine putjes van een paar millimeter in de voetzool en aan de rand van de tenen, vaak bij zweetvoeten en met een vieze geur (Thuisarts).

Heb je al constitutioneel eczeem of een gevoelige, droge huid, dan is het verschil met het blote oog lastig te zien. Twijfel je, ga dan niet op de gok zelf smeren. Een ontstekingsremmende hormooncrème die bedoeld is voor eczeem kan een schimmel tijdelijk rustiger laten lijken, terwijl de schimmel gewoon doorgroeit. Laat eerst vaststellen wat het is.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak als:

  • je niet zeker weet of het voetschimmel is, omdat de plekken er anders uitzien of op een ongebruikelijke plek zitten;
  • je hebt gesmeerd met een middel tegen schimmel en de plekken zijn niet weg (Thuisarts);
  • de voetschimmel steeds terugkomt of naar je nagels, liezen of handen gaat;
  • je veel pijn hebt;
  • je diabetes hebt, een slechte doorbloeding of minder gevoel in je voeten, of een verminderde afweer, bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie of tijdens chemotherapie (NHS);
  • je zwanger bent of borstvoeding geeft, omdat niet elke behandeling dan geschikt is.

Bel direct je huisarts of, buiten kantoortijden, de huisartsenpost als je voet of onderbeen rood, warm, gezwollen en pijnlijk wordt, of als je koorts krijgt of je ziek voelt. Dat kan wondroos zijn, een bacteriële infectie die snel behandeld moet worden (Thuisarts).

Diagnose

Meestal herkent een arts voetschimmel aan het typische beeld en aan je verhaal: hoe lang je de klachten hebt, of je naar het zwembad of de sportschool gaat en of het al eerder is voorgekomen. De arts kijkt ook naar je nagels, liezen en handpalmen, omdat de schimmel daar vaak ook zit (DermNet). Is het beeld niet typisch, helpt de behandeling niet of overweegt de arts tabletten, dan volgt onderzoek. Dat helpt ook om voetschimmel te onderscheiden van eczeem, psoriasis en bacteriële infecties:

  • Onderzoek onder de microscoop: de arts schraapt wat schilfers van de rand van een plek en laat die onderzoeken op schimmeldraden. Vaak is dit genoeg (DermNet).
  • Kweek: de schilfers worden op een voedingsbodem gezet om de soort schimmel te bepalen. De uitslag duurt enkele weken.

Een dermatoloog van iDerma beoordeelt op afstand foto's van je voeten, helpt voetschimmel te onderscheiden van aandoeningen die erop lijken en maakt een plan voor behandeling en verzorging. Is aanvullend onderzoek nodig, dan hoor je welk onderzoek en waar je dat kunt laten doen, bijvoorbeeld bij je huisarts.

Behandeling

Welke aanpak past, hangt af van de vorm, hoe ver de schimmel zich heeft uitgebreid, hoe lang je het al hebt, andere aandoeningen en of je nagels meedoen. De basis is altijd hetzelfde: je voeten goed droog houden, vooral tussen de tenen, geen dichte schoenen dragen en slippers aan in gemeenschappelijke ruimtes (DermNet).

  • Smeren met een middel tegen schimmel: bij een lichte tot matige voetschimmel is een crème, gel, spray of poeder tegen schimmel meestal genoeg. Je gebruikt het een of twee keer per dag, meestal twee tot vier weken (DermNet). Bij veel middelen smeer je nog een week door nadat de plekken weg zijn (Thuisarts). Niet elk middel is geschikt voor kinderen of tijdens zwangerschap en borstvoeding, dus vraag je arts welk middel bij jou past.
  • Verdikte huid op de voetzool: bij de mocassinvorm kan een verzachtende crème die de dikke hoornlaag losser maakt, naast het middel tegen schimmel helpen (DermNet).
  • Uitgebreide of hardnekkige voetschimmel: zit de schimmel op de zijkant of onderkant van je voet, dan zit hij dieper in de huid en werkt smeren vaker niet goed genoeg (Thuisarts). De arts kan dan tabletten tegen schimmel voorstellen, die je enkele weken inneemt (DermNet). Ze kunnen bijwerkingen hebben en zijn niet geschikt tijdens zwangerschap of borstvoeding, dus de arts weegt dat samen met jou af. Krijg je tijdens het gebruik een gele huid of geel oogwit, lichtgrijze ontlasting, donkerbruine urine of erge jeuk? Bel dan dezelfde dag je huisarts of de huisartsenpost (Thuisarts).
  • Schimmel in de nagels: schimmelnagels zijn onschuldig en hoeven niet altijd behandeld te worden (Thuisarts). Maar blijft je voetschimmel terugkomen, dan kunnen de nagels de bron zijn (DermNet). Bespreek dan met je arts of het zin heeft de nagels mee te behandelen.
  • Droge huid herstellen: een vette crème houdt de huid op je hielen en voetzolen soepel en voorkomt kloofjes. Smeer die niet tussen je tenen: daar moet de huid juist droog blijven.
  • Zweetvoeten aanpakken: luchtige schoenen en sokken, en een of twee keer per dag poeder dat de voeten droog houdt (DermNet). Talkpoeder tussen je tenen helpt ook (Thuisarts). Bij veel zweten kan de arts een aparte aanpak voor zweetvoeten bespreken.
  • Schoenen en badkamer: laat schoenen goed drogen, behandel de binnenkant met poeder tegen schimmel en maak de vloer van douche en bad schoon met een bleekmiddel (chloor), volgens de gebruiksaanwijzing en zonder het te mengen met andere schoonmaakmiddelen (DermNet).

Zo smeer je een middel tegen schimmel

  • Was je voeten met water, liefst zonder zeep. Gebruik je toch zeep, spoel dan goed na (Thuisarts). Dep je voeten droog in plaats van te wrijven, ook tussen je tenen (NHS).
  • Smeer dun, op de plekken en tot 2 centimeter eromheen, want de schimmel zit vaak al in de huid rond de plek (Thuisarts).
  • Laat het middel intrekken en plak er geen afsluitend verband op, tenzij je arts dat zegt.
  • Maak de behandeling af. Stop je zodra de jeuk weg is, dan komt de schimmel vaak terug.
  • Werkt het ene middel niet goed, dan kan een ander middel wel helpen. Soms moet je er een paar proberen (NHS).

Helpen huismiddeltjes? Voetbaden met azijn, zuiveringszout of knoflook zijn populair, maar Thuisarts, NHS en DermNet noemen ze niet als behandeling. Voetschimmel gaat meestal niet vanzelf over. Volgens Thuisarts is dat niet erg zolang je er geen last van hebt. Toch geef je de schimmel dan door aan anderen en kan hij in je nagels komen, en daar ben je veel langer mee bezig.

Helpt de behandeling niet? De meest voorkomende oorzaken zijn een nieuwe besmetting, schimmelnagels die niet behandeld zijn, een huisgenoot met onbehandelde voetschimmel of een andere diagnose (DermNet). Blijf de adviezen hieronder ook volgen als de plekken weg zijn (NHS).

Verzorging en voorkomen

Je dagelijkse gewoontes bepalen grotendeels of de voetschimmel terugkomt:

  • Droge voeten: dep je voeten na het wassen goed droog, ook tussen je tenen. Gebruik een aparte handdoek voor je voeten en pak elke keer een schone (Thuisarts).
  • Sokken en schoenen: doe elke dag schone sokken aan, het liefst van katoen, en wissel overdag als je voeten zweten. Draag schoenen waarin je voeten niet te warm worden, zoals sandalen of schoenen van leer of linnen, en liever geen dichte schoenen van rubber of plastic (Thuisarts). Draag hetzelfde paar niet langer dan twee à drie dagen achter elkaar (NHS).
  • Openbare ruimtes: draag slippers in zwembaden, sauna's, douches en kleedkamers.
  • Niet delen: handdoeken, sokken, schoenen, nagelknippers en vijlen zijn alleen voor jezelf.
  • Niet krabben: zo verspreid je de schimmel naar andere plekken op je lichaam (NHS).
  • Soepele huid: smeer je hielen en voetzolen regelmatig in tegen kloofjes, maar niet de huid tussen je tenen.
  • Nagels: houd ze kort en gebruik je eigen gereedschap. Heb je diabetes of minder gevoel in je voeten, wees dan extra voorzichtig met knippen en bespreek met je huisarts wie je voeten het beste kan verzorgen. Zie je veranderingen aan je nagels, laat dat dan vroeg bekijken.
  • Thuis: laat schoenen drogen en maak douchebak en bad regelmatig schoon, zeker als er iemand in huis voetschimmel heeft.

Met voetschimmel hoef je niet thuis te blijven van je werk of school (NHS). Je kunt ook gewoon blijven sporten, zolang je je eigen handdoek gebruikt, slippers draagt in de douche en je voeten daarna goed afdroogt.

Wat kun je nu doen?

  • Is je voet of onderbeen rood, warm, gezwollen en pijnlijk, of heb je koorts? Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost.
  • Twijfel je of het voetschimmel is, of gaat het niet weg? Maak bij daglicht foto's van de plekken tussen je tenen, je voetzool en je nagels en vraag een online consult bij een dermatoloog van iDerma aan. Je krijgt meestal binnen 24 uur (in het weekend binnen 48 uur) antwoord, met een beoordeling en een plan voor behandeling en verzorging.
  • Begin vandaag al met droge voeten, schone katoenen sokken en wisselende schoenen. Doen je nagels ook mee, reken dan op een langere aanpak en bespreek die met je arts.

Veelgestelde vragen

Is voetschimmel besmettelijk?
Ja. De schimmel zit in huidschilfers die loslaten op de vloer van zwembaden, douches en kleedkamers, en in gedeelde handdoeken, slippers en schoenen (Thuisarts, NHS). Draag daarom slippers in gemeenschappelijke ruimtes en deel geen handdoeken, sokken of schoenen.
Mag je zwemmen of sporten met voetschimmel?
Ja. Je hoeft niet thuis te blijven van werk of school (NHS), en sporten kan ook gewoon. Draag wel slippers in de douche en bij het zwembad, gebruik je eigen handdoek en droog je voeten daarna goed af, ook tussen je tenen. Zo geef je de schimmel niet door en krijg je het zelf minder snel terug.
Hoe lang duurt het voordat voetschimmel weg is?
Een middel tegen schimmel gebruik je meestal twee tot vier weken (DermNet). Daarna kan het nog een paar weken duren voordat de huid helemaal hersteld is (Thuisarts). Tabletten tegen schimmel neem je enkele weken in. Zit de schimmel ook in je nagels, dan ben je veel langer bezig, omdat een gezonde nagel langzaam moet uitgroeien.
Kunnen kinderen voetschimmel krijgen?
Ja, al komt het vaker voor bij tieners en jongvolwassenen (DermNet). Bij kinderen lijken andere aandoeningen er soms op, zoals eczeem. Laat de plekken daarom eerst beoordelen, en vraag welk middel geschikt is voor de leeftijd van je kind.
Waarom komt voetschimmel steeds terug?
Meestal door een nieuwe besmetting, schimmel die in de nagels blijft zitten, een huisgenoot met onbehandelde voetschimmel of een andere diagnose, zoals eczeem of psoriasis (DermNet). Ook te vroeg stoppen met smeren, vochtige schoenen en zweetvoeten spelen mee. Volg de adviezen voor droge voeten daarom ook als de plekken weg zijn.
Is zwemmerseczeem hetzelfde als voetschimmel?
Ja. Zwemmerseczeem is de volksnaam voor voetschimmel, omdat je het kunt oplopen in het zwembad. De naam klopt niet helemaal: de plekken komen door een schimmel en niet door eczeem (Thuisarts). Een crème tegen eczeem lost het daarom niet op.
Kan voetschimmel naar je handen of liezen gaan?
Ja. Door te krabben breng je de schimmel naar andere plekken op je lichaam (NHS). Gebruik ook een aparte handdoek voor je voeten, zodat je de schimmel niet via de handdoek meeneemt. Let op: jeukende blaasjes op je handen kunnen ook blaasjes-eczeem zijn, een reactie op de voetschimmel zelf, die meestal verdwijnt als de voetschimmel behandeld is (Thuisarts).
Nog twijfels?

Een dermatoloog stelt een plan op, speciaal voor jouw huid.

Niet zomaar een crème uit de winkel — de diagnose van een gecertificeerde specialist en een persoonlijk behandelplan, binnen 24 uur.

Consult starten
Persoonlijk behandelplan
24 u
Diagnose
Behandelplan
Voorschriften
iDerma
Gecertificeerd dermatoloog

Geschreven door

Anna Tunkeviča

Medische inhoud beoordeeld door

Eleni Valiri(Dermatoloog)

Onze andere artikelen

Rode, schilferige en ontstoken huid van atopisch eczeem op de onderarm en pols

Constitutioneel eczeem (atopisch eczeem): symptomen, oorzaken en behandeling

Constitutioneel eczeem (atopisch eczeem) geeft jeuk, een droge huid en terugkerende opflakkeringen. Lees over de oorzaken, symptomen en verzorging.
Groepjes gordelroosblaasjes met roodheid over de nek en schouder

Gordelroos (herpes zoster): symptomen, oorzaken en behandeling

Gordelroos geeft een pijnlijke blaasjesuitslag aan een kant van het lichaam. Ontdek de symptomen, oorzaken, besmettelijkheid en behandelopties bij iDerma.
Een verheven, wratachtige seborroïsche keratose met een ruw oppervlak op de huid, op afstand beoordeeld.

Ouderdomswratten (seborroïsche keratose): herkennen, oorzaken en behandeling

Ouderdomswrat (seborroïsche keratose): een onschuldig bruin plekje. Zo herken je hem, zie je het verschil met huidkanker en kies je hoe je hem weghaalt.
Handrug met schilferende, roze verheven plekken die kenmerkend zijn voor lichen planus.

Lichen planus: paarse bultjes, witte lijntjes in de mond en nagelafwijkingen

Lichen planus geeft jeukende, paarsrode platte bultjes en witte lijntjes in de mond. Niet besmettelijk en op de huid meestal binnen 2 jaar over.