Nagelpsoriasis is psoriasis die de nagels aantast. Door een ontsteking in de nagelwortel of het nagelbed groeit de nagel niet meer normaal: er komen putjes in, hij verkleurt geel of bruin, wordt dikker of laat los van het nagelbed. Volgens DermNet krijgt ongeveer 90% van de mensen met de gewone vorm van psoriasis, met rode schilferende plekken op de huid, ooit nagelafwijkingen. Andersom geldt: huidarts.com schrijft dat ongeveer 5% van de mensen met nagelpsoriasis geen klachten aan huid of gewrichten heeft. Bij hen zijn de nagels het enige teken.
Nagelpsoriasis is niet besmettelijk. Het lijkt wel sterk op schimmelnagels, en die twee worden heel verschillend behandeld. Laat daarom eerst vaststellen wat het is.
Wat is nagelpsoriasis?
Psoriasis is een chronische ontstekingsziekte waarbij erfelijke aanleg een grote rol speelt. Het afweersysteem veroorzaakt een ontsteking die huidcellen, en bij nagelpsoriasis ook nagelcellen, veel te snel laat delen. De ontsteking kan in verschillende delen van de nagel zitten: in de nagelwortel (matrix), waaruit de nagelplaat groeit; in het nagelbed onder de nagelplaat; in de nagelwallen aan de zijkant en de basis; of in de huid onder de vrije nagelrand. Waar de ontsteking zit, bepaalt hoe de nagel eruitziet.
Vingernagels en teennagels kunnen allebei aangedaan zijn. Nagelpsoriasis komt op elke leeftijd voor, maar veel vaker bij volwassenen dan bij kinderen. Bij de meeste mensen veranderen de nagels pas jaren na het begin van de psoriasis op de huid.
Oorzaken en risicofactoren
- Erfelijke aanleg: psoriasis komt vaak in families voor. Heb je zelf psoriasis, dan heeft vaak ook iemand anders in je familie die aanleg.
- Beschadiging van de nagel: stoten, knellen, nagelbijten of de nagelriemen terugduwen kan op die plek nieuwe psoriasis uitlokken. Dat heet het köbnerfenomeen. Alles wat een nagel uitdroogt of beschadigt, kan nagelpsoriasis verergeren of een opvlamming geven.
- Schimmelnagels: een schimmelinfectie kan psoriasis in die nagel uitlokken, en in een nagel die door psoriasis beschadigd is, krijgt een schimmel makkelijker een kans. De twee kunnen dus samen voorkomen.
- Artritis psoriatica: deze gewrichtsontsteking hoort bij psoriasis. Volgens huidarts.com heeft 85% van de mensen met artritis psoriatica ook nagelafwijkingen, en nagelpsoriasis lijkt zelf de kans op artritis psoriatica te vergroten.
- Ernstige huidpsoriasis: nagelpsoriasis gaat vaak samen met langdurige, ernstige psoriasis van de huid.
Stress kan een opvlamming uitlokken, net als bij andere vormen van psoriasis. De oorzaak van de ziekte is het niet.
Symptomen: hoe ziet nagelpsoriasis eruit?
Hoe de nagel verandert, hangt af van de plek van de ontsteking.
Ontsteking in de nagelwortel (matrix):
- kleine putjes of deukjes in het oppervlak van de nagel, het bekendste teken;
- witte puntjes of vlekken in de nagelplaat;
- rode puntjes in het maantje, het lichte boogje aan de basis van de nagel;
- ribbels in de lengte, splijten of afbrokkelen;
- dwarse groeven (lijnen van Beau) die na een opvlamming verschijnen.
Ontsteking in het nagelbed:
- de olievlek: een geelachtige, roze of bruinige, doorschijnende vlek onder de nagel, alsof er een druppel olie onder zit;
- loslaten van de nagel van het nagelbed (onycholyse), meestal vanaf de vrije rand, vaak met een roze randje waar de nagel nog vastzit;
- ophoping van hoornachtige schilfers onder de nagel, waardoor de nagel omhoogkomt en dikker wordt;
- dunne donkerrode of bruine streepjes onder de nagel: kleine bloedinkjes die op splinters lijken.
Soms is ook de huid rond de nagel rood en gezwollen. Aangedane nagels kunnen gevoelig zijn of pijn doen bij druk. Ook het gevoel in de vingertoppen kan veranderen, waardoor een knoop dichtdoen of veters strikken moeilijker gaat.



Fotobron (derde foto, putjes in de nagel): Seenms, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.
Nagelpsoriasis of schimmelnagels? Waar het op lijkt
Nagels kunnen om veel redenen veranderen. Deze aandoeningen lijken het meest op nagelpsoriasis:
| Aandoening | Verschil met nagelpsoriasis |
|---|---|
| Schimmelnagels (kalknagels) | De nagels worden dik en brokkelig en kleuren wit-geel, groen of bruin; meestal verkleurt eerst de zijkant van de nagel. Vaak is er ook voetschimmel, met losse velletjes en kloofjes tussen de tenen. Putjes zoals bij psoriasis horen er meestal niet bij. Op het oog is het verschil zelfs voor een arts moeilijk te zien, dus onderzoek van een stukje nagel geeft uitsluitsel. Beide kunnen tegelijk voorkomen. |
| Beschadiging van de nagel | Alleen de nagel die gestoten is of steeds klem zit, bijvoorbeeld in te krappe schoenen, verandert. De afwijking groeit met de nagel mee naar voren en breidt zich niet uit naar andere nagels, tenzij de beschadiging zich herhaalt. |
| Lichen planus van de nagels | De nagel wordt dun en krijgt ribbels in de lengte. Vaak zijn er ook jeukende, paarsrode plekjes op de huid of witte lijntjes aan de binnenkant van de wangen. |
Bij twijfel volgt een nagelkweek en soms een biopt: de arts knipt een stukje nagel af of schraapt wat materiaal onder de nagel vandaan, en dat wordt in het laboratorium onderzocht.
Wanneer naar de huisarts of dermatoloog?
- Maak een afspraak: je krijgt putjes in je nagels, of ze worden geel, dik, brokkelig of laten los, zeker als je psoriasis hebt of het in je familie voorkomt. Heb je psoriasis, bekijk je vinger- en teennagels dan regelmatig, want onbehandeld kan nagelpsoriasis erger worden.
- Laat het niet liggen: naast de nagelafwijkingen heb je pijnlijke of gezwollen gewrichten, een dikke, rode 'worstenvinger' of 'worstenteen', of pijn bij je achillespees. Dat kunnen tekenen van artritis psoriatica zijn. Vroeg behandelen kan voorkomen dat nagelpsoriasis en artritis psoriatica erger worden.
- Bel direct je huisarts of de huisartsenpost: je vinger rond de nagel wordt snel dikker, rood en warm, je hebt een kloppende pijn of er zit pus onder de huid. Dat kan fijt zijn, een diepe ontsteking waarbij zonder behandeling pezen en botten beschadigd kunnen raken. Let hier extra op als je een behandeling krijgt die je afweer onderdrukt.
- Laat het goed onderzoeken: maar één nagel is veranderd, er zit een donkere plek of streep onder de nagel, of er groeit een bobbel onder de nagel. Maak dan een afspraak bij de huisarts: een arts moet een gezwel uitsluiten, soms met een biopt van de nagel.
In een online consult bekijkt een iDerma-dermatoloog de foto's van je nagels en je klachten. Je hoort of onderzoek op schimmel nodig is en hoe je dat via je huisarts regelt, en je krijgt een behandelplan. Het stukje nagel voor dat onderzoek wordt afgenomen bij de huisarts of in het ziekenhuis.
Diagnose
Heb je al psoriasis of artritis psoriatica, dan stelt de arts de diagnose meestal door goed naar de nagels te kijken. De dermatoloog bekijkt alle nagels en kan de ernst vastleggen met de NAPSI-score: elke nagel wordt in vier kwadranten verdeeld en per kenmerk krijgt hij punten. Zo is later objectief te zien of de behandeling aanslaat.
Afgeknipte stukjes nagel worden meestal op schimmel onderzocht (microscopie en kweek). Een schimmel kan voorafgaan aan nagelpsoriasis of er een complicatie van zijn, en sommige behandelingen van psoriasis onderdrukken de afweer. Een infectie moet dan eerst uitgesloten zijn. Een biopt van de nagelwortel is maar af en toe nodig: als er nergens anders tekenen van psoriasis zijn, als maar één nagel is aangedaan of als een gezwel niet op een andere manier uit te sluiten is. Zo'n biopt kan een blijvende misvorming van de nagel geven, dus de arts kiest er alleen voor als het echt onduidelijk is.
Behandeling
Nagelpsoriasis is lastig te behandelen. Nagels groeien langzaam. Het duurt zes maanden of langer voordat de ophoping onder de nagel verdwenen is (AAD). Een behandeling beoordeel je daarom in maanden, niet in weken.
Algemene maatregelen:
- knip de nagels kort en bescherm ze tegen stoten en druk;
- wordt er een schimmel gevonden, dan wordt die eerst behandeld, minstens drie maanden lang (DermNet);
- gewone nagellak kan geen kwaad en maakt putjes minder zichtbaar.
Smeren op de nagel. Dit past bij milde nagelpsoriasis, bij nagelpsoriasis die net begint of als maar een paar nagels zijn aangedaan. De dermatoloog kiest een sterk ontstekingsremmend middel om op de nagel te smeren, een middel dat de te snelle celdeling in de nagel afremt, of een combinatie van beide. Je smeert meestal één of twee keer per dag, minstens zes maanden lang (AAD). Lukt het smeren niet goed of zie je geen verbetering, zeg dat dan tegen je dermatoloog. Er zijn andere mogelijkheden.
Injecties bij de nagel. Helpt smeren niet genoeg, dan kan de dermatoloog een ontstekingsremmend middel in of vlak bij de nagel spuiten. Meestal is een reeks injecties nodig, elke 4 tot 6 weken. Ze werken goed bij ophoping onder de nagel, ribbels, verdikte nagels en nagels die loslaten.
Behandeling voor het hele lichaam. Heb je naast nagelpsoriasis ook ernstige psoriasis van de huid, dan kan de dermatoloog een behandeling kiezen die in het hele lichaam werkt, als tabletten of injecties. Daaronder vallen ook nieuwere, gerichte middelen die de ontstekingssignalen van psoriasis afremmen. Ze verbeteren huid en nagels, maar bij de nagels zie je het effect pas na maanden. Alleen voor de nagels wordt zo'n behandeling zelden gekozen; ze is bedoeld voor ernstige vormen waarbij ook de huid of de gewrichten flink zijn aangedaan.
Andere behandelingen. Ook lichttherapie is een mogelijkheid. Lasers en fotodynamische therapie worden nog onderzocht; er is meer onderzoek nodig voordat lasers een aanbevolen behandeling worden.
Nagelpsoriasis vraagt geduld. Soms moet je een paar behandelingen proberen voordat je er een vindt die werkt. Houd je het smeren niet vol of zie je na een paar maanden geen verschil, bespreek dat dan met je arts. Het plan kan worden aangepast.
Verzorging en preventie
Deze verzorging helpt naast de behandeling (AAD):
- Houd je nagels kort: dat voorkomt dat ze loslaten en dat er ophoping onder de nagel ontstaat.
- Draag handschoenen bij handwerk: beschermende handschoenen in huis, in de tuin en bij klussen, en bij nat werk zoals afwassen handschoenen van vinyl of nitril. Geïrriteerde huid of nagels kunnen een opvlamming geven.
- Smeer je handen in: na elke keer handen wassen en binnen drie minuten na het douchen of baden, het liefst met een dikke crème of zalf.
- Laat je nagelriemen met rust: knippen of terugduwen beschadigt de huid of geeft een infectie, en beide kunnen psoriasis uitlokken.
- Bijt niet op je nagels en pulk niet aan de huid eromheen.
- Schraap de ophoping onder de nagels niet weg: de nagel laat dan verder los en de kans op infectie stijgt. Met behandeling verdwijnt de ophoping geleidelijk.
- Kies niet voor kunstnagels: die vergroten de kans dat de nagel loslaat. Nagellak en voorzichtig bufferen mogen wel en verbergen de putjes.
Psoriasis, ook nagelpsoriasis, gaat vaker samen met hoge bloeddruk, overgewicht, diabetes type 2 en een hoog cholesterol, samen het metabool syndroom. De NVDV adviseert mensen met psoriasis en een BMI boven de 25 om zich door de huisarts te laten controleren op het risico op hart- en vaatziekten.
Verloop en vooruitzichten
Nagelpsoriasis wisselt in ernst. Periodes met meer afwijkingen worden afgewisseld met rustiger periodes, en soms verdwijnen de afwijkingen vanzelf. Hoe goed een behandeling aanslaat, verschilt per persoon, en de afwijkingen komen vaak terug, ook na het stoppen van de behandeling. Reken dus op langdurige verzorging. Onbehandeld kan nagelpsoriasis pijn doen en je dagelijkse bezigheden hinderen. Nagelafwijkingen kunnen ook een vroeg signaal van artritis psoriatica zijn. Wie dat op tijd herkent, kan de gewrichten beter beschermen.
Zie je putjes, verkleuring of een nagel die loslaat? Plan een online consult met een iDerma-dermatoloog. Je stuurt foto's van je nagels met een korte beschrijving, en meestal krijg je binnen 24 uur (in het weekend binnen 48 uur) een beoordeling: lijkt het op psoriasis, is onderzoek op schimmel nodig, en welk behandelplan past bij jou.






